viêm xoang mũi ở trẻ em

Viêm xoang ở trẻ: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Thanh XuânThanh Xuân
Ngày đăng:
25/12/2020
Ngày cập nhật:
18/1/2021
Tóm tắt nội dung | 

Chắc hẳn cha mẹ không còn xa lạ gì với tình trạng viêm xoang ở trẻ em. Viêm xoang dễ bị nhầm lẫn với các triệu chứng của cảm lạnh thông thường, vì thế đôi khi các bậc cha mẹ thường lơ là, chủ quan khi điều trị cho bé. Có nhiều điểm khác biệt về triệu chứng và cách điều trị viêm xoang ở trẻ em so với người lớn. Do đó, cha mẹ cần có đầy đủ những kiến thức về viêm xoang ở trẻ nhỏ để từ đó có thể nhận biết sớm các dấu hiệu và có cách chăm sóc, điều trị cho bé.

Viêm xoang là gì?

Xoang là khoảng không gian chứa đầy không khí nằm ở gần mũi. Trong các xoang được lót bằng một lớp màng nhầy. Có 4 xoang loại khác nhau:

  • Xoang sàng: Nằm xung quanh sống mũi. Xoang này xuất hiện từ lúc mới sinh và tiếp tục phát triển cho đến khi trẻ lớn lên. 
  • Xoang hàm: Nằm ở xung quanh má. Xoang này cũng xuất hiện từ khi trẻ mới sinh ra, và vẫn tiếp tục phát triển cho đến khi trẻ lớn lên. 
  • Xoang trán. Nằm ở trán của trẻ. Xoang này không phát triển từ khi mới sinh và phát triển từ khi trẻ được 7 tuổi.
  • Xoang nhện. Nằm ở sâu phía sau mũi. Xoang này không phát triển cho đến khi trẻ lớn lên.
Hình ảnh viêm xoang ở trẻ nhỏ
Hình ảnh viêm xoang ở trẻ nhỏ

Viêm xoang là tình trạng nhiễm trùng các xoang xung quanh mũi. Viêm xoang thường tiến triển sau một đợt cảm lạnh, cảm cúm hoặc sau một đợt viêm dị ứng.

Phân loại viêm xoang mũi ở trẻ em

Có bốn loại viêm xoang:

  • Viêm xoang cấp tính: các triệu chứng của viêm xoang cấp tính thường kéo dài dưới 4 tuần và sẽ cải thiện nếu được điều trị đúng đắn 
  • Viêm xoang bán cấp tính: loại viêm này không thuyên giảm với điều trị ban đầu và các triệu chứng kéo dài từ 4 – 12 tuần.
  • Viêm xoang mạn tính: Viêm xoang mạn tính xảy ra khi viêm xoang cấp tính tái đi tái lại nhiều lần và không được điều trị kịp thời. Các triệu chứng của viêm xoang mạn tính thường kéo dài trên 12 tuần hoặc lâu hơn.
  • Viêm xoang cấp tính tái phát: khi có bốn đợt viêm xoang cấp tính trở lên trong một năm.
Phân loại viêm xoang ở trẻ nhỏ
Phân loại viêm xoang ở trẻ nhỏ

Trong đó, viêm xoang cấp tính có nghĩa là tình trạng nhiễm trùng phát triển nhanh chóng (trong vài ngày) và kéo dài trong một thời gian ngắn. Nhiều trường hợp viêm xoang cấp tính kéo dài một tuần nhưng cũng hiếm khi kéo dài đến 4 tuần. 

Còn viêm xoang mạn tính ít xảy ra hơn, các triệu chứng dai dẳng và kéo dài, thường gặp ở người lớn hơn là trẻ em.

Nguyên nhân gây viêm xoang ở trẻ em

Có nhiều nguyên nhân gây viêm xoang ở trẻ em, dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến nhất: 

Sau một đợt cảm lạnh hoặc cảm cúm

Ở hầu hết trẻ em, viêm xoang thường tiến triển sau một đợt cảm lạnh hoặc cảm cúm. Cảm lạnh và cảm cúm do virus gây ra và có thể lây lan đến vùng mũi xoang của trẻ. Nhiễm trùng thông thường vẫn còn tồn tại virus trước khi khỏi, vì thế nó vẫn có thể gây ra viêm xoang. Trong một số trường hợp, viêm xoang còn kèm theo do nhiễm khuẩn, điều này khiến cho tình trạng viêm xoang càng nặng hơn và kéo dài hơn. 

Lây lan từ nhiễm trùng răng miệng

Trong một số trường hợp, khi bé có một chiếc răng bị nhiễm trùng thì có thể nhiễm trùng sẽ lan đến xoang má gây viêm xoang. 

Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác gây viêm xoang ở trẻ như trẻ bị chấn thương mũi, có dị vật mắc kẹt trong mũi, trẻ bị sứt môi hoặc mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản. 

Khi dịch tiết từ xoang bị tắc nghẽn, vi khuẩn có thể bắt đầu phát triển dẫn đến viêm xoang. Các loại vi khuẩn phổ biến nhất gây ra viêm xoang như: Streptococcus pneumonia, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis…

Trẻ nào có nguy cơ mắc viêm mũi xoang?

Ở một số trẻ, có một hoặc nhiều yếu tố có thể khiến các xoang dễ bị nhiễm trùng hơn, ví dụ như: 

  • Viêm mũi dị ứng: dị ứng có thể gây sưng tấy các mô ở niêm mạc bên trong mũi và lãm tắc nghẽn các kênh dẫn lưu xoang. Điều này khiến các xoang dễ bị nhiễm trùng hơn. 
  • Một số nguyên nhân khác gây ra tắc nghẽn các kênh dẫn lưu xoang như: polyp mũi, dị vật ở trong mũi, chấn thương mặt hoặc phẫu thuật, một số bất thường bẩm sinh ở trẻ em…
  • Trẻ bị hen phế quản
  • Trẻ bị xơ nang…

Triệu chứng viêm xoang ở trẻ em

Mỗi trẻ bị viêm xoang thì sẽ có những triệu chứng khác nhau, tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ. Dưới đây là một số triệu chứng phổ biến nhất của viêm xoang mà mẹ cần biết:

Với trẻ nhỏ

  • Sổ mũi
  • Viêm xoang kéo dài từ 7-10 ngày
  • Nước mũi có màu xanh đặc hoặc vàng, nhưng cũng có thể trong
  • Trẻ ho nhiều vào ban đêm, thỉnh thoảng ho vào ban ngày
  • Sưng quanh mắt
  • Trẻ dưới 5 tuổi thường không bị đau đầu.
Sưng mắt là dấu hiệu dễ nhận thấy khi trẻ bị viêm xoang
Sưng mắt là dấu hiệu dễ nhận thấy khi trẻ bị viêm xoang

Với trẻ lớn và người lớn

  • Chảy nước mũi, nghẹt mũi
  • Đau đầu
  • Nước mũi chảy trong cổ họng
  • Khó chịu ở mặt
  • Hôi miệng
  • Ho
  • Sốt
  • Đau họng
  • Sưng quanh mắt, thường nặng hơn vào buổi sáng.
Thường xuyên sổ mũi là dấu hiệu điển hình của viêm xoang ở trẻ
Thường xuyên sổ mũi là dấu hiệu điển hình của viêm xoang ở trẻ

Các triệu chứng của viêm xoang thường dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác, do đó cha mẹ cần đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác hơn. 

Chẩn đoán viêm xoang ở trẻ em

Khi trẻ nghi ngờ bị viêm xoang và đến thăm khám tại các cơ sở y tế, các bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý của bé và hỏi cha mẹ về triệu chứng bệnh. Ngoài việc khám sức khỏe tổng quát, các bác sĩ sẽ cho bé kiểm tra:

  • Chụp X-quang xoang: có thể chẩn đoán được viêm xoang
  • Chụp CT xoang: chụp CT cho thấy hình ảnh chi tiết của các xoang từ đó giúp chẩn đoán viêm xoang.
  • Nuôi cấy dịch từ xoang: lấy dịch mũi đem đi nuôi cấy để kiểm tra xem có tồn tại vi khuẩn hoặc các loại vi trùng khác hay không.

Những biến chứng thường gặp khi trẻ bị viêm xoang

Một số biến chứng do viêm xoang ở trẻ
Một số biến chứng do viêm xoang ở trẻ

Viêm xoang mạn tính có thể tiến triển từ viêm xoang cấp tính. Đây là biến chứng phổ biến nhất của viêm xoang cấp. Viêm xoang mạn tính gây ra các triệu chứng tương tự như viêm xoang cấp tính nhưng kéo dài hơn. 

Các biến chứng khác rất hiếm gặp nhưng có thể rất nghiêm trọng. Nhiễm trùng có thể lây lan từ xoang sang xung quanh mắt vào xương, vào máu hoặc nặng hơn là vào não. Những biến chứng nặng này ước tính xảy ra ở khoảng 1/10000 trường hợp viêm xoang cấp tính và thường gặp hơn khi trẻ bị nhiễm trùng xoang trán. Trẻ em dễ bị biến chứng hơn người lớn. Nếu trẻ bị viêm xoang kèm theo các triệu chứng như sưng hoặc đỏ mí mắt, má thì cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế.

Xem thêm:

Điều trị viêm xoang mũi ở trẻ em

Điều trị viêm mũi xoang ở trẻ em

Việc điều trị viêm xoang sẽ phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe của trẻ, cũng như phụ thuộc vào các triệu chứng và mức độ nghiêm trọng của bệnh. 

Viêm xoang cấp tính

Viêm xoang cấp tính có thể tự khỏi mà không cần điều trị, tuy nhiên cha mẹ có thể giúp trẻ dễ chịu hơn bằng những phương pháp sau: 

  • Thuốc kháng sinh: Bộ Y tế khuyến cáo không nên sử dụng kháng sinh cho trẻ trong ít nhất 10 ngày đầu của bệnh. Vì hầu hết các trường hợp viêm xoang cấp tính là do virus gây ra, mà thuốc kháng sinh không tiêu diệt được virus và có thể gây ra nhiều tác dụng phụ cũng như nếu lạm dụng có thể gây kháng thuốc. Chỉ sử dụng kháng sinh khi các triệu chứng kéo dài hơn 10 ngày, bắt đầu cải thiện nhưng sau đó lại trầm trọng hơn hoặc cực kỳ nghiêm trọng như sốt trên 39 độ, đau và nhức nhiều trong xoang, hoặc trẻ có các dấu hiệu nhiễm trùng da như nổi ban đỏ, nóng và lan nhanh. Nếu bé được bác sĩ chỉ định thuốc kháng sinh, trẻ cần sử dụng đủ liệu trình ngay cả khi trẻ đã cải thiện sau vài ngày.
  • Thuốc chống dị ứng: Đối với viêm xoang do dị ứng, thuốc kháng histamin và các loại thuốc dị ứng khác có thể cải thiện các triệu chứng viêm xoang cấp ở trẻ. 

Viêm xoang mạn tính

Các biện pháp điều trị viêm xoang mạn tính cho trẻ có thể bao gồm:

  • Thuốc kháng sinh: Nếu nguyên nhân gây viêm xoang ở trẻ là do vi khuẩn, có thể trẻ phải dùng thuốc kháng sinh trong thời gian dài hơn.
  • Thuốc corticoid dạng hít: Thuốc xịt hoặc thuốc nhỏ mũi có chứa corticoid thường được kê đơn trong trường hợp này. 
  • Các loại thuốc khác: Thuốc xịt hoặc thuốc nhỏ mũi: Thuốc nhỏ mũi sẽ giúp giảm chứng nghẹt mũi trong thời gian ngắn ở trẻ. Tuy nhiên thuốc xịt thông mũi (ví dụ nhưOtrivin) không nên dùng cho trẻ em dưới 2 tuổi. Thuốc kháng histamine và thuốc thông mũi thường không có hiệu quả đối với bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus ở trẻ em và không nên dùng cho trẻ em dưới 6 tuổi. Không nên lạm dụng thuốc nhỏ mũi vì có thể khiến tình trạng nghẹt mũi trở nên tồi tệ hơn. 
  • Phẫu thuật: Một tỷ lệ rất nhỏ trẻ em có các triệu chứng viêm xoang nặng hoặc dai dẳng mặc dù đã dùng thuốc thì khi đó, các bác sĩ sẽ xem xét đến phương án phẫu thuật. Các bác sĩ sẽ sử dụng ống nội soi để mở đường dẫn lưu tự nhiên trong xoang của bé và làm cho các lỗ hẹp trở nên rộng hơn. Khi xoang được mở rộng và không khí lưu thông thì sẽ cải thiện tình trạng viêm xoang ở trẻ.

Các biện pháp chăm sóc cho trẻ bị viêm xoang

Cách chăm sóc trẻ bị viêm xoang

Một số phương pháp điều trị có thể giúp làm giảm các triệu chứng viêm xoang ở trẻ trong khi hệ thống miễn dịch đang loại bỏ các tác nhân gây nhiễm trùng. 

  • Đảm bảo cho bé nghỉ ngơi để giúp cơ thể nhanh hồi phục hơn. 
  • Sử dụng thuốc giảm đau: Một số loại thuốc giảm đau như paracetamol hoặc ibuprofen có thể dùng được cho trẻ và giúp làm dịu cơn đau, nó cũng giúp hạ sốt nếu trẻ bị sốt. 
  • Cho bé uống nhiều nước: uống đủ nước giúp làm loãng chất nhầy, giúp trẻ bớt sổ mũi và chảy nước mũi, đồng thời giúp ngăn ngừa tình trạng mất nước. 
  • Chườm ấm lên xoang giúp giảm đau và giảm nghẹt mũi
  • Cho bé nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý để giảm nghẹt mũi và tắc nghẽn trong mũi.

Xông hơi thường được dùng trong dân gian để điều trị viêm xoang. Tuy nhiên, không nên sử dụng biện pháp này đối với trẻ nhỏ vì có rất ít bằng chứng cho thấy tác dụng của phương pháp này. Ngoài ra, trẻ cũng có thể bị bỏng trong quá trình xông, vì thế cha mẹ nên lưu ý nhé. 

Phòng ngừa viêm xoang cấp ở trẻ nhỏ

Phòng tránh viêm mũi xoang ở trẻ nhỏ
Phòng tránh viêm mũi xoang ở trẻ nhỏ

Để phòng tránh viêm xoang ở trẻ, cha mẹ cần thay đổi lối sống và môi trường sống cho con:

  • Giữ cho không khí trong nhà luôn đủ độ ẩm cần thiết vì không khí khô sẽ gây kích ứng các xoang và dễ dẫn đến viêm xoang.
  • Cho trẻ uống nhiều nước
  • Giữ cho nhà cửa sạch sẽ, thoáng mát
  • Hạn chế những chất gây kích thích như khói thuốc lá, bụi, lông vật nuôi…
  • Hạn chế tiếp xúc với những trẻ đang mắc các bệnh đường hô hấp
  • Rửa tay cho trẻ thường xuyên, giữ gìn vệ sinh cá nhân sạch sẽ, nhất là vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý hoặc nước biển sâu.

Một số câu hỏi thường gặp

Viêm xoang có lây không?

Viêm xoang có thể lây nếu trẻ bị nhiễm trùng do virus, nhưng không lây nếu nguyên nhân là do vi khuẩn. Virus sẽ lây từ trẻ này qua trẻ khác thông qua các giọt bắn có chứa virus khi bé hắt hơi hoặc ho. 

Viêm xoang kéo dài bao lâu?

Tương tự như cảm lạnh, hệ thống miễn dịch sẽ chống lại sự nhiễm trùng và các triệu chứng của viêm xoang cấp thường biến mất trong vòng 2 – 3 tuần. 

Viêm xoang có nguy hiểm không?

Viêm xoang không quá nguy hiểm, nhưng viêm xoang lại gây khó chịu cho trẻ, nếu viêm xoang ở trẻ không được điều trị sớm hoặc điều trị không đúng cách thì dễ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như:

  • Viêm họng mạn tính, viêm tai giữa chảy mủ
  • Viêm phế quản mạn tính, hen phế quản
  • Giảm thị lực do viêm dây thần kinh thị giác
  • Nhiễm trùng huyết
  • Viêm não, viêm màng não, áp xe não.

Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Đưa trẻ đến gặp bác sĩ nếu thấy tình trạng viêm xoang kéo dài và không cải thiện
Đưa trẻ đến gặp bác sĩ nếu thấy tình trạng viêm xoang kéo dài và không cải thiện

Hãy đưa trẻ đến các cơ sở y tế khi trẻ gặp phải những dấu hiệu sau:

  • Cảm lạnh kéo dài hơn 7-10 ngày mà không cải thiện
  • Cảm lạnh ngày càng nặng hơn sau 7 ngày có các triệu chứng
  • Các triệu chứng dị ứng không cải thiện với các thuốc điều trị dị ứng thông thường.

Ngoài ra, bạn cũng nên đưa bé đến gặp bác sĩ nếu bé có dấu hiệu khác của bệnh viêm xoang nặng như:

  • Đau hoặc có áp lực ở má hoặc xung quanh mắt
  • Sưng quanh mắt
  • Sốt
  • Cảm lạnh nặng hơn bình thường và không thuyên giảm.

Lời kết

Trên đây là toàn bộ những kiến thức về viêm xoang ở trẻ em. Hy vọng với những kiến thức này, cha mẹ sẽ có cách chăm sóc và phòng ngừa, hạn chế viêm xoang cho trẻ. Viêm xoang tuy không quá nguy hiểm nhưng cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan vì nếu không được điều trị sớm và kịp thời sẽ dễ dẫn đến các biến chứng khó điều trị hơn. Hãy đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được chẩn đoán và có biện pháp khắc phục nhé. 

bộ sản phẩm fitobimbi
Bài viết mới
CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC PHẨM DELAP
Nhà sản xuất: Via Casa Paradiso 2/A, 23846 Garbagnate Monastero (LC) - Ý (Italia).
Điện thoại: +39 0341 423093
Fax: +39 0341 423433
Email: info@pharmaliferesearch.com
Đ/c trụ sở chính: Biệt thự số L09, lô đất L11, Khu đô thị mới Dương Nội, P.La Khê, Q.Hà Đông, Hà Nội
Đ/c văn phòng giao dịch: Tầng 6, Tòa nhà Viwaseen, số 48 Phố Tố Hữu, P.Trung Văn, Q.Nam Từ Liêm, Hà Nội
Điện thoại: 024.38.80.2288
GPKD số 0101982810 do Sở KH&ĐT thành phố Hà Nội cấp ngày 26/06/2006
XEM THÊM