trẻ bị ho khan

Trẻ Bị Ho Khan: Nguyên Nhân, Chẩn Đoán và Cách Điều Trị

Thanh XuânThanh Xuân
Ngày đăng:
20/11/2020
Ngày cập nhật:
20/11/2020
Tóm tắt nội dung | 

Trẻ nhỏ rất dễ mắc phải các bệnh lý đường hô hấp với triệu chứng điển hình là ho khan. Trẻ bị ho khan do nhiều nguyên nhân, mỗi nguyên nhân sẽ có cách điều trị phù hợp cho trẻ. Nếu cha mẹ nắm rõ được nguyên nhân và cách điều trị thì sẽ có thể giúp bé dễ dàng đối phó với triệu chứng này. Dưới đây là tất tần tật những thông tin về chứng ho khan ở trẻ có thể hữu ích với cha mẹ. 

Thế nào là ho khan ở trẻ em?

Hiểu một cách đơn giản, ho khan là tình trạng ho không tiết ra chất nhầy hoặc đờm. Ho khan thường khó xác định nguyên nhân, nhưng nó là một cơ chế bảo vệ tự nhiên quan trọng của cơ thể, là một phản xạ giúp làm thông thoáng đường thở.

Thế nào là ho khan ở trẻ em?

Đôi khi, trẻ ho khan về đêm nhiều hơn và có thể ho do nhiều bệnh – cả bệnh hô hấp hoặc không hô hấp, từ dị ứng đến hen suyễn hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Tùy vào từng bệnh lý và các triệu chứng mắc kèm với ho khan mà từ đó có cách điều trị thích hợp cho trẻ. 

Nếu bé ho khan kéo dài hơn 8 tuần sẽ được xem là ho khan mãn tính. 

Nguyên nhân khiến trẻ bị ho khan

Trẻ bị nhiễm virus

Một số bệnh lý nhiễm trùng hô hấp do virus như cảm lạnh, cảm cúm, viêm tiểu phế quản, viêm thanh khí phế quản, viêm phổi… có thể dẫn đến ho khan do kích thích và do các tổn thương trên đường hô hấp.

Virus là nguyên nhân chính gây viêm hô hấp ở trẻ nhỏ
Virus là nguyên nhân chính gây viêm hô hấp ở trẻ nhỏ

Tùy thuộc vào tình trạng nhiễm trùng và bệnh lý mà trẻ mắc, cha mẹ có thể nghe thấy tiếng ho khác nhau ví dụ như khàn hơn hoặc có nhiều tiếng thở khò khè hơn. Tình trạng này cũng trở nên nghiêm trọng hơn vào ban đêm do tư thế nằm khiến chất nhày chảy từ mũi xuống cổ họng gây kích ứng. 

Ngoài ho, một số triệu chứng khác cho thấy bé bị nhiễm trùng đường hô hấp do virus bao gồm: 

  • Sốt
  • Sổ mũi hoặc nghẹt mũi
  • Hắt hơi
  • Đau đầu
  • Đau nhức toàn thân

Trong một vài trường hợp, cha mẹ có thể bắt gặp trẻ ho kéo dài tới vài tuần mặc dù đã khỏi bệnh lý nhiễm trùng hô hấp do virus. Đây được gọi là tình trạng ho sau virus. Điều này là do đường hô hấp của trẻ bị tổn thương sau nhiễm trùng và cần thời gian để phục hồi.

Trẻ bị bệnh ho gà

Ho gà là một bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp có thể lây truyền từ người này sang người khác qua môi trường không khí, nguyên nhân là do vi khuẩn. Trẻ bị ho do các độc tố của vi khuẩn tiết ra gây sưng tấy và tổn thương đường hô hấp.

Trẻ mắc bệnh ho gà có triệu chứng điển hình là những cơn ho khan kéo dài khiến trẻ khó thở. Sau khi trẻ ho xong, trẻ phải hít thở sâu để lấy lại nhịp thở, khi đó trong lồng ngực trẻ sẽ tạo ra tiếng “khục khục” như tiếng gà kêu. Đó là lý do vì sao bệnh này được gọi là bệnh ho gà. 

Ngoài triệu chứng ho, cha mẹ có thể bắt gặp một số triệu chứng khác của bệnh ho gà như sốt nhẹ, sổ mũi hoặc hắt hơi ở trẻ.

Ho gà rất nguy hiểm, nhất là đối với trẻ sơ sinh.
Ho gà rất nguy hiểm, nhất là đối với trẻ sơ sinh.

Trẻ bị hen suyễn

Hen suyễn là một bệnh lý đường hô hấp mãn tính do trẻ bị viêm và hẹp đường thở. Ngoài ho, trẻ sẽ gặp phải những cơn khó thở liên tục. 

Nguyên nhân khiến các triệu chứng của bệnh hen suyễn khởi phát có thể do trẻ tiếp xúc với các chất kích thích có trong môi trường sống hoặc trẻ gắng sức khi vận động. Tình trạng này có thể nặng hơn vào ban đêm khi bé đang ngủ hoặc khi bé đang gắng sức nô đùa. Ngoài ra, khi áp sát vào lồng ngực bé, cha mẹ cũng có thể nghe tiếng thổi sáo trong khi bé hít vào và thở ra. 

Với một số trẻ khi bị hen suyễn chỉ có một triệu chứng duy nhất là ho khan. Tuy nhiên, đa số bệnh hen suyễn sẽ có kèm theo những triệu chứng khác mà cha mẹ có thể dễ dàng nhận thấy như: trẻ thở nhanh, trẻ khó thở hoặc thở gấp, trẻ bị tức ngực hoặc đau ngực.

Trẻ bị ho khan do hen suyễn thường phải dùng các thuốc giãn phế quản
Trẻ bị ho khan do hen suyễn thường phải dùng các thuốc giãn phế quản

Trẻ hít hoặc nuốt phải dị vật

Nếu trẻ hít hoặc nuốt dị vật (như các loại hạt cứng, nút áo, viên bi hoặc vật nhỏ khác…) vào quá sâu, dị vật có thể mắc kẹt trong đường thở hoặc thực quản của trẻ. 

Khi đó, ho là phản xạ tự nhiên của trẻ nhằm mục đích cố gắng tống khứ dị vật ra ngoài. Cha mẹ cũng có thể nghe thấy tiếng thở khò khè hoặc tiếng mắc nghẹn trong lồng ngực của bé. 

Trẻ bị dị ứng

Dị ứng ở trẻ có thể do nhiều nguyên nhân, có thể do phấn hoa, lông chó, mèo, một số loại thực phẩm hoặc thuốc điều trị bệnh cho bé. 

Khi trẻ bị dị ứng, một chất gọi là histamine sẽ được giải phóng ra trong quá trình phản ứng dị ứng. Chất này có thể gây nên các triệu chứng bệnh lý trên đường hô hấp.

Ho khan là một triệu chứng thường gặp khi trẻ bị dị ứng, đặc biệt ho khan dễ xảy ra vào thời điểm giao mùa hoặc sau khi tiếp xúc với một chất, một vật cụ thể.

Ngoài ho khan, một số các triệu chứng điển hình khác của phản ứng dị ứng có thể bao gồm: hắt hơi, sổ mũi, phát ban, ngứa hoặc chảy nước mắt. 

Trẻ tiếp xúc với các chất kích thích

Khi trẻ thường xuyên tiếp xúc với các chất kích thích có trong môi trường sống như khói bụi, khói thuốc lá, khí thải xe cộ… có thể gây viêm họng dẫn đến ho khan.

Nếu bé tiếp xúc với chất kích thích trong một thời gian dài, tình trạng ho khan có thể kéo dài hàng tháng, hàng năm trở thành ho mãn tính.

Khói bụi ô nhiễm là một trong các nguyên nhân gây ho khan ở trẻ
Khói bụi ô nhiễm là một trong các nguyên nhân gây ho khan ở trẻ

Ho không rõ nguyên nhân

Đây là loại ho không xác định được nguyên nhân và thường không đáp ứng với điều trị. Những cơn ho này thường tiềm ẩn một số vấn đề về tâm lý hoặc do trẻ đang quá lo lắng.

Tình trạng này thường kéo dài hơn sáu tháng và gây ảnh hưởng không tốt đến các hoạt động hàng ngày của trẻ.

Chẩn đoán ho khan ở trẻ như thế nào?

Để chẩn đoán ho khan ở trẻ do nguyên nhân nào, các bác sĩ sẽ khám cho trẻ và hỏi về các triệu chứng khác và thời gian trẻ bị ho. Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ đánh giá nhịp thở, phổi và các dấu hiệu quan trọng khác của trẻ. 

Đồng thời, các bác sĩ sau khi nghe tiếng ho của trẻ, kết hợp với khám sức khỏe và các triệu chứng bổ sung sẽ xác định được nguyên nhân gây ho ở trẻ. 

Trong một số trường hợp, chẳng hạn như phản ứng dị ứng, các xét nghiệm dị ứng có thể được yêu cầu để xác định nguyên nhân. Trong một số trường hợp, trẻ có thể cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa dị ứng để điều trị.

Điều trị ho khan cho bé

Việc điều trị ho khan cho bé sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân gây ho. Ví dụ, nếu bé bị ho khan là do hen suyễn, các bác sĩ sẽ kê đơn cho bé các thuốc giãn phế quản để kiểm soát triệu chứng, nếu bé bị trào ngược dạ dày thực quản, bác sĩ sẽ điều trị cho trẻ bằng các thuốc giảm axit. 

Bất kể nguyên nhân gây ra ho ở trẻ là gì, các bác sĩ cũng sẽ đưa ra những phương pháp để giảm bớt các triệu chứng tức thời của ho khan, vì nó có thể gây mệt mỏi do ho nhiều gây mất ngủ. 

Điều trị bằng thuốc

Thuốc ức chế ho

Thuốc ức chế ho có thành phần hoạt chất phổ biến nhất là dextromethorphan. Thuốc gây ức chế trung tâm gây ho của bé từ đó giúp giảm ho. 

Các loại siro trị ho

Ngày nay, trên thị trường có rất nhiều loại siro trị ho cho trẻ từ thảo dược. Với độ an toàn cao và cách dùng tiện lợi, đây được xem là phương pháp phổ biến mà các mẹ bỉm sữa sử dụng để điều trị ho cho bé. 

Thuốc thông mũi 

Thuốc thông mũi đôi khi có thể giúp giảm chảy nước mũi và kích ứng do dị nguyên – 2 nguyên nhân phổ biến gây ho khan. Thuốc giúp làm giảm sưng và làm khô đường mũi, giúp bé thở dễ dàng hơn. Tuy nhiên loại thuốc này không sử dụng được cho trẻ em dưới 12 tuổi.

Ngày nay, siro trị ho là lựa chọn hàng đầu của các mẹ bỉm sữa để trị ho cho bé
Ngày nay, siro trị ho là lựa chọn hàng đầu của các mẹ bỉm sữa để trị ho cho bé

Các biện pháp chăm sóc tại nhà

Cho bé bú sữa mẹ

Biện pháp này thực sự rất hữu hiệu với trẻ sơ sinh. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, cho bé bú sữa mẹ là phương pháp điều trị ho khan tốt nhất. Hãy tiếp tục cho trẻ bú sữa mẹ khi cần thiết vì sữa mẹ rất giàu chất dinh dưỡng và cung cấp các kháng thể giúp bé chống lại các bệnh lý nhiễm trùng. 

Viêm ngậm trị ho

Các loại viên ngậm này thường bao gồm các thành phần như mật ong, tinh dầu bạc hà và bạch đàn. Lưu ý trẻ quá nhỏ có thể không sử dụng được những viên ngậm này.

Mật ong

Cho trẻ ngậm một thìa cà phê mật ong hoặc thêm mật ong vào nước ấm cho trẻ uống có thể làm dịu cổ họng, ngăn ngừa cảm giác ngứa họng dẫn đến ho khan. Mật ong cũng có đặc tính chống viêm rất hữu ích. Tuy nhiên, mật ong chống chỉ định cho trẻ em dưới 1 tuổi nên cha mẹ cần hết sức lưu ý. 

Máy tạo độ ẩm

Bổ sung độ ẩm cho không khí bằng máy tạo độ ẩm có thể giúp ngăn ngừa hoặc giảm ho khan. Sử dụng máy tạo độ ẩm vào ban đêm có thể đặc biệt hữu ích nếu cơn ho làm phiền giấc ngủ của bé.  

Bổ sung chất lỏng ấm nóng

Đồ uống có độ ấm thích hợp không chỉ giúp bổ sung độ ẩm mà còn có tác dụng giảm đau tức thì cho vùng niêm mạc khô ráp, dễ kích ứng gây ho khan.

Cho bé uống nhiều nước, đặc biệt là nước ấm giúp bổ sung độ ẩm và giảm đau cho bé
Cho bé uống nhiều nước, đặc biệt là nước ấm giúp bổ sung độ ẩm và giảm đau cho bé

Một số câu hỏi thường gặp khi trẻ bị ho khan

Ho khan thường kéo dài bao lâu?

Hầu hết các trường hợp ho khan sẽ tự khỏi trong vài ngày hoặc vài tuần. Đây được gọi là ho khan cấp tính. Tuy nhiên, nếu bé bị ho dai dẳng hơn 8 tuần thì đây được coi là ho mãn tính. Hãy đưa trẻ đến gặp bác sĩ nếu trẻ bị ho khan không đỡ sau một vài tuần hoặc ngày càng tồi tệ hơn. 

Trẻ sơ sinh bị ho khan có cần thiết phải uống thuốc trị ho không?

Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (viết tắt là FDA) đã đưa ra khuyến cáo là không được dùng thuốc trị ho cho trẻ dưới 4 tuổi khi không có đơn của bác sĩ. Việc điều trị ho cho trẻ sơ sinh chủ yếu là cho bé uống thêm sữa mẹ hoặc sử dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà. Chỉ trong trường hợp đặc biệt, các bác sĩ chỉ định cho trẻ uống thuốc trị ho thì cha mẹ mới được cho bé uống. 

Trẻ bị ho khan điều trị bằng thuốc kháng sinh có tác dụng không?

Nhiều cha mẹ có thói quen cho trẻ dùng thuốc kháng sinh khi thấy trẻ bị ho. Nhưng cha mẹ nên nhớ rằng, kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, trong khi 99% trẻ bị ho là do virus. Do đó, khi trẻ bị ho dùng kháng sinh hầu như không có tác dụng. Thậm chí, có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng hơn do tác dụng phụ hoặc nguy cơ kháng kháng sinh. Chỉ cho trẻ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định từ bác sĩ. 

Có nên dùng các biện pháp dân gian để trị ho khan cho bé?

Cha mẹ có thể sử dụng chanh đào mật ong hoặc húng chanh, quất cho trẻ để giảm ho nhưng cần lựa chọn nguyên liệu an toàn, sạch sẽ từ những nơi tin tưởng và uy tín. Mẹ cũng nên lưu ý mật ong chỉ sử dụng cho trẻ trên 1 tuổi thôi nhé. 

Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sức khỏe nếu trẻ bị ho kéo dài hơn 2-3 tuần. Hoặc nếu trẻ có kèm theo bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào dưới đây, hãy đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế để được xử lý kịp thời:

  • Trẻ bị sốt cao hoặc trẻ sơ sinh ho khan kèm sốt
  • Trẻ thở nhanh
  • Khó thở 
  • Ho ra máu
  • Trẻ có dấu hiệu mất nước
  • Trẻ thở khò khè
  • Trẻ có dấu hiệu lên cơn suyễn nặng hoặc có phản ứng nghiêm trọng.
Hãy đưa trẻ đi khám nếu thấy có các triệu chứng nghiêm trọng hơn
Hãy đưa trẻ đi khám nếu thấy có các triệu chứng nghiêm trọng hơn

Trên đây là toàn bộ những thông tin về trẻ bị ho khan. Bất kể nguyên nhân gây ra tình trạng này ở trẻ là gì, cha mẹ cũng cần phải có những biện pháp chăm sóc cho trẻ phù hợp và có những biện pháp phòng ngừa cho trẻ, nhất là vào mùa lạnh hoặc khi thời tiết giao mùa. Ngoài ho khan, nếu trẻ có thêm bất kỳ những triệu chứng nào khác, cha mẹ hãy đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời. 

CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC PHẨM DELAP
Nhà sản xuất: Via Casa Paradiso 2/A, 23846 Garbagnate Monastero (LC) - Ý (Italia).
Điện thoại: +39 0341 423093
Fax: +39 0341 423433
Email: info@pharmaliferesearch.com