bổ sung kẽm cho bé

Bổ Sung Kẽm Cho Bé Như Thế Nào? Bao Nhiêu Là Đủ?

Gấu FitobimbiGấu Fitobimbi
Ngày đăng:
28/8/2020
Ngày cập nhật:
25/9/2020

Kẽm là một trong các loại vi chất không thể thiếu trong các hoạt động cơ thể người nói chung và sự phát triển của trẻ nhỏ nói riêng. Vậy thiếu kẽm có ảnh hưởng tới cơ thể trẻ và cách bổ sung kẽm đúng cách như thế nào và bao nhiêu là đủ? Hãy tham khảo bài viết này nhé.

Kẽm là gì? 

Như chúng ta đều biết kẽm về mặt hóa học là một kim loại có tính chất lưỡng tính và có mặt chủ yếu trong vỏ trái đất.

Về mặt sinh học, Kẽm là một trong những khoáng chất cần thiết cho cơ thể con người. Cơ thể chúng ta không thể tự sản sinh ra được khoáng chất này mà cần được bổ sung từ bên ngoài qua đường ăn uống. Mặc dù chỉ chiếm một phần nhỏ trong cấu trúc cơ thể nhưng nếu cơ thể thiếu một lượng kẽm thì cơ thể sẽ dẫn đến một số bệnh lý thường gặp ví dụ như: xơ vữa động mạch, tiểu đường, rối loại thần kinh, bệnh Alzheimer, bệnh tự miễn, suy giảm thị lực và ảnh hưởng đến xương khớp.

Kẽm là khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong cơ thể người
Kẽm là khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong cơ thể người

Tác dụng của kẽm đối với cơ thể trẻ

Giúp cải thiện và phát triển não bộ

Theo các nghiên cứu đã chỉ ra não bộ là cơ quan chứa lượng kẽm lớn nhất trong cơ thể. Ở trẻ nhỏ, kẽm đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển não bộ. Ở người lớn, kẽm giúp cải thiện sức khỏe của não bộ sau chấn thương, hồi phục những tổn thương bệnh lý. Kẽm cũng có tác dụng thúc đẩy hoạt động của các chất truyền thần kinh cùng với vitamin B6.

Tăng cường hệ miễn dịch

Nguyên tố Kẽm có tác dụng kích thích sự phát triển của các tế bào miễn dịch bao gồm các đại thực bào, lympho bào B và T, tạo thành một hàng rào miễn dịch vững chắc, giúp bảo vệ cơ thể trước các tác nhân từ bên ngoài môi trường, từ đó củng cố hệ miễn dịch. 

Giúp phát triển xương

Canxi và kẽm là bộ đôi dưỡng chất không thể thiếu cấu tạo nên cấu trúc xương. Vì vậy, để xương phát triển chắc khỏe thì việc bổ sung kẽm là vô cùng cần thiết, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.

Cùng với canxi, kẽm đóng vai trò quan trọng giúp xương phát triển khỏe mạnh
Cùng với canxi, kẽm đóng vai trò quan trọng giúp xương phát triển khỏe mạnh

Cần thiết cho quá trình phát triển của thai nhi

Kẽm đóng vai trò như một chất xúc tác quan trọng cho các phản ứng tổng hợp các dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Nguyên tố này là thành phần cấu trúc lên hơn 80 loại enzyme xúc tác cần thiết trong quá trình tổng hợp DNA, RNA, protein cần thiết. Đây là điều vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của thai nhi cả về thể chất và trí tuệ.

Tham gia quá trình điều hòa chức năng nội tiết của cơ thể

Nguyên tố kẽm là thành phần tham gia vào các hoạt động điều hòa hormone của các tuyến nội tiết trong cơ thể như: tuyến sinh dục, tuyến yên, tuyến thượng thận. Đặc biệt kẽm có vai trò quan trọng trong điều hòa tuyến sinh dục. Lượng kẽm trong tuyến tiền liệt giúp điều hòa và phát triển các đặc tính sinh dục ở nam. Ở phụ nữ, kẽm cũng giúp điều hòa kinh nguyệt, giảm mụn và làm đẹp da.

Tham gia vào quá trình hấp thu, chuyển hóa các chất trong cơ thể

Theo các nghiên cứu, Kẽm đóng góp và quá trình hấp thu và chuyển hóa của các nguyên tố vi lượng như nhôm, mangan, đồng, nhôm, canxi, magie…và một số enzyme quan trọng khác trong cơ thể. 

Kẽm có khả năng làm giảm độc tính của các kim loại nặng trong cơ thể như Cadimi, Asen,… từ đó giúp giải độc cơ thể, ức chế quá trình oxy hóa của tế bào.

Thiếu kẽm khiến trẻ mất cảm giác ăn ngon miệng
Thiếu kẽm khiến trẻ mất cảm giác ăn ngon miệng

Bổ sung kẽm cho cơ thể giúp kích thích tiêu hóa, tăng cảm giác ăn ngon miệng, kích thích ăn ngon đối với đối tượng trẻ biếng ăn.

Giúp phát triển cơ thể

Kẽm giúp kích thích tiêu hóa, điều hòa vị giác, tốt cho mắt, giúp đẹp tóc và da, giúp cơ bắp phát triển.

Lượng kẽm cần thiết mỗi ngày cần bổ sung cho trẻ là bao nhiêu? 

Kẽm là nguyên tố cần thiết cho cơ thể, ở mỗi đối tượng khác nhau thì nhu cầu bổ sung kẽm cũng khác nhau. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế Giới (WHO) thì lượng kẽm của cơ thể trẻ theo lứa tuổi như sau

  • Trẻ dưới tháng 3 cần 3mg kẽm/ngày.
  • Trẻ từ 5 tháng – 12 tháng cần 5-8mg/ngày.
  • Trẻ từ 1-10 tuổi cần 10-15mg/ngày.
  • Người trưởng thành Nam giới cần 15mg/ngày, nữ giới 12mg/ngày.
  • Phụ nữ có thai cần khoảng 15mg kẽm trong khẩu phần ăn.

Với đối tượng trẻ em dưới 6 tháng tuổi thì nguồn dinh dưỡng cung cấp kẽm dễ hấp thu và tốt nhất chính là sữa mẹ. Nhưng lượng kẽm này cũng giảm dần theo thời gian, nếu như trong 3 tháng đầu lượng kẽm có thể chiếm khoảng 2-3mg/lít, 3 tháng tiếp theo lượng kẽm trong sữa mẹ sẽ chỉ còn khoảng 0,9 mg/lít. 

Vì vậy để duy trì lượng kẽm trong sữa để đảm bảo sức khỏe cho mẹ cũng như cung cấp cho cơ thể trẻ thì mẹ cần bổ sung kẽm bằng việc sử dụng các loại thực phẩm giàu chất kẽm như: thịt bò, gan lợn, sữa, hàu, sò lươn, tôm đồng.

Ngoài ra, ngoài việc bổ sung kẽm bằng bằng các thức ăn giàu kẽm thì bạn cũng có thể bổ sung kẽm bằng thuốc hoặc thực phẩm chức năng hằng ngày. Tuy nhiên cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng vì cơ thể thừa kẽm cũng ảnh hưởng tới các chức năng sinh lý bình thường của cơ thể. 

Mẹ có thể bổ sung kẽm cho trẻ qua qua phẩm hàng ngày
Mẹ có thể bổ sung kẽm cho trẻ qua qua phẩm hàng ngày

Thiếu kẽm ở trẻ em gây ra biến chứng gì?

Kẽm tuy chỉ chiếm một lượng rất nhỏ trong cơ thể nhưng nếu thiếu chúng thì chúng ta sẽ gặp không ít các vấn đề về sức khỏe, nhất là đối tượng trẻ em.

Một số nguyên nhân dẫn đến thiếu kẽm thường gặp có thể kể đến như:

  • Chế độ ăn: ít chất đạm, nhiều tinh bột dẫn
  • Cách chế biến thức ăn sai cách sẽ dẫn đến mất đi lượng kẽm tự nhiên, nhất là các loại thực phẩm từ thực vật, kẽm có nhiều trong phấn hoa, nhụy lá mầm của hạt. Việc xay xát hoặc chế biến ở nhiệt độ cao sẽ làm mất đi lượng kẽm cần thiết.
  • Mắc các bệnh di truyền như Viêm da đầu chi – ruột (Acrodermatitis enteropathica) khiến cơ thể hấp thu chất kẽm các vùng da xung quanh khuỷu tay, mặt, mông, đầu gối dễ bị viêm
  • Các bệnh đường ruột như viêm loét bao tử khiến cơ thể khó hấp thu kẽm hơn.
  • Sử dụng thuốc sắt kéo dài khiến cơ thể khó hấp thu kẽm

Việc cơ thể thiếu kẽm thời gian có thể gây ra các biến chứng tới sức khỏe như sau:

Thiếu dinh dưỡng: khiến trẻ chậm tăng trưởng, suy dinh dưỡng nhẹ và vừa, kém phát triển chiều cao, mẹ giảm tiết sữa.

Trẻ thường xuyên bị rối loạn tiêu hóa và chuyển hóa do thiếu kẽm: trẻ thường xuyên có hiện tượng chán ăn, giảm bú, chậm tiêu, buồn nôn và nôn kéo dài, táo bón nhẹ.

Ảnh hưởng đến hệ cơ xương khớp: kẽm cũng là thành phần quan trọng hình thành và phát triển hệ xương khớp. Thiếu kẽm có thể dẫn đến tình trạng còi xương, xương yếu ở trẻ nhỏ.

Rối loạn tâm – thần kinh: trẻ thiếu kẽm dễ gặp các vấn đề về rối loạn giấc ngủ (trằn trọc khó ngủ, mất ngủ), hay thức giấc nhiều lần, thường xuyên khóc đêm, suy nhược thần kinh (suy giảm trí nhớ, đau đầu, thần kinh dễ bị kích thích), rơi vào trạng thái rối loạn cảm xúc (lãnh cảm, thờ ơ, trầm cảm). Một số trường hợp có thể gây suy yếu hoạt động của não, bại não, mơ màng hoang tưởng, rối loạn khứu giác, vị giác, chậm phát triển tâm thần vận động…

Thiếu kẽm khiến trẻ thường xuyên rơi vào tình trạng khó ngủ, mất ngủ 
Thiếu kẽm khiến trẻ thường xuyên rơi vào tình trạng khó ngủ, mất ngủ 

Suy giảm hệ thống miễn dịch cơ thể: trẻ thiếu kẽm dễ gặp các vấn đề như nhiễm trùng đường hô hấp tái lại nhiều lần (viêm phế quản, viêm mũi họng), viêm da, viêm niêm mạc, nhiễm trùng đường tiêu hóa.

Tổn thương vùng biểu mô với các triệu chứng như khô da, viêm dùng ở vùng mặt trước hai chi dưới, bong da, nám da, dày sừng và nứt gót da hai bên, viêm lưỡi, viêm niêm mạc miệng, vết thương lâu lành, dị ứng và loạn dưỡng móng tay.

Suy giảm thị lực: kẽm tham gia vào quá trình vận chuyển Vitamin A từ gan đến võng mạc. Thiếu kẽm có thể gây tới một số tình trạng bệnh lý như mắt sợ ánh sáng, mù đêm, quáng gà, mất khả năng thích nghi với bóng tối, bị khô mắt, loét giác mạc.

Một số bệnh về da và móng: thiếu kẽm có thể gây ra một số bệnh như vẩy nến, eczema, gãy móng, móng yếu.

Các biểu hiện của trẻ thiếu kẽm

Một số dấu hiệu điển hình khi cơ thể trẻ thiếu kẽm mà mẹ có thể nhận biết được như:

Trẻ biếng ăn: đây là biểu hiện rõ ràng và thường gặp nhất ở trẻ. Trẻ sẽ có cảm giác chán ăn, thường xuyên bỏ bữa, mất cảm giác vị giác – khứu giác, không còn cảm giác ngon miệng khi ăn.

Trẻ hay bị ốm vặt: Thiếu kẽm khiến hệ miễn dịch của trẻ yếu đi. Vì vậy trẻ sẽ dễ bị mắc bệnh hơn, trẻ hay bị ốm vặt, các vết thương trên da lâu khỏi, đồng thời xuất hiện các tổn thương da, mắt và dẫn đến các bệnh lý viêm.

Rối loạn chuyển hóa – hấp thu: trẻ thường xuyên bị rối loạn tiêu hóa, chậm tiêu, táo bón, thời gian dài sẽ dẫn tới các bệnh lý dạ dày – ruột.

Rối loạn tâm thần kinh: trẻ có biểu hiện khó ngủ, hay giật mình, trằn trọc khi ngủ, rối loạn cảm xúc, hay ra mồ hôi trộm và cáu gắt.

Tóc rụng: đây cũng là biểu hiện thường thấy ở trẻ thiếu kẽm. Nguyên tố kẽm là nguyên tố cho quá trình hình thành tóc và giúp tóc bóng mượt.

Móng giòn, dễ gãy và có đốm trắng: đốm trắng trên móng tay – còn gọi là vạch Beau – là một dấu hiệu dễ nhận thấy của việc thiếu kẽm. Cùng với đó, móng chân và móng tay cũng mọc chậm, giòn và dễ gãy hơn.

Răng kém sáng bóng hơn: Kẽm là yếu tố thiết yếu trong nước bọt, mảng bám và men răng. Thiếu kẽm khiến răng của trẻ kém sáng bóng, dễ bị mẻ và không khỏe.

Thiếu kẽm khiến răng kém sáng bóng và dễ xỉn màu
Thiếu kẽm khiến răng kém sáng bóng và dễ xỉn màu

Bổ sung kẽm cho trẻ như thế nào là đúng cách

Khi nào thì mẹ cần bổ sung kẽm cho trẻ

Khi có các dấu hiệu như trẻ biếng ăn, chậm lớn, còi xương, sụt cân, tiêu chảy kéo dài, rụng tóc, rêu lưỡi, loét miệng thì các phụ huynh cần bổ sung kẽm cho con hoặc bổ sung kẽm cho mẹ nếu con vẫn trong thời gian bú sữa mẹ.

Mẹ có thể bổ sung kẽm cho bé bằng những cách nào

1. Thay đổi chế độ ăn bằng các thực phẩm giàu kẽm

Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi thì nguồn dinh dưỡng kẽm tốt nhất chính là sữa mẹ. Đối với trẻ trên 6 tháng tuổi thì mẹ có thể bổ sung kẽm qua thức ăn và thực phẩm bổ sung. Các loại thực phẩm giàu kẽm mẹ có thể sử dụng trong chế độ ăn của mẹ và bé có thể kể đến như:

  • Hàu: đây là loại thực phẩm đứng đầu trong danh sách giàu kẽm. Trung bình một con hàu có chứa khoảng 5,3mg kẽm, đồng thời hàu cũng giàu protein, vitamin C, B12 và sắt. Mẹ có thể nấu cháo hàu cho bé.
  • Cua và tôm hùm: không những giàu kẽm, hai loại hải sản này còn rất tốt cho hệ tim mạch và đem lại hương vị vô cùng hấp dẫn với trẻ.
  • Thịt gia cầm và thịt đỏ: thịt gà, thịt lợn và thì bò là ba loại thịt giàu kẽm, dễ kiếm và bổ dưỡng. Mẹ có thể chế biến các món ăn như thịt bò sốt hành tây, súp gà, sườn xào chua ngọt,.. vừa bổ sung kẽm cho bé, vừa thay đổi đa dạng món ăn cho trẻ. 
  • Các loại đậu: các loại đậu như đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh, đậu trắng rất giàu kẽm, đồng thời chúng sẽ tạo nên một bữa ăn đầy màu sắc cho bé.
  • Các loại rau củ quả: một số loại rau cũng giàu kẽm như nấm, cải bó xôi, bông cả xanh và tỏi. Trung bình cứ 125g nấm, bông cải…. lại chứa khoảng 0,4mg kẽm (khoảng 2%) nhu cầu sắt mỗi ngày. 
  • Các loại hạt: có thể kể đến như hạt bí, hạt đậu phộng, hạt điều cũng cung cấp một lượng kẽm thiết yếu cho cơ thể. Mẹ có thể cho bé ăn kem hạt điều với sữa chua, salad trong các bữa phụ hàng ngày.
  • Hạt ngũ cốc nguyên hạt: ước tính cứ 62g gạo nâu có chứa khoảng 0,6mg kẽm , 62g yến mạch có chứa khoảng 0,9 mg kẽm, 1 lát bánh mì có chứa 0,5mg kẽm. Đây sẽ là nguồn bổ sung kẽm bổ dưỡng cho trẻ.
  • Sữa và bơ: là nguồn thực phẩm giàu canxi và kẽm cho trẻ.
  • Chocolate đen: đây cũng là nguồn thực phẩm giàu kẽm. Tuy nhiên, mẹ không nên cho trẻ ăn quá 1 thanh (28g) trong 1 ngày.
Chocolate đen cũng là một loại thực phẩm giàu kẽm
Chocolate đen cũng là một loại thực phẩm giàu kẽm

2. Bổ sung kẽm bằng các sản phẩm thực phẩm bổ sung

Nếu nhu cầu kẽm của trẻ không đảm bảo qua việc ăn uống hàng ngày, các vị phụ huynh nên sử dụng thêm các sản phẩm bổ sung kẽm theo sự tư vấn của bác sĩ. 

Các chuyên gia khuyến cáo mẹ nên bổ sung kẽm cho trẻ dưới dạng hữu cơ (kẽm gluconat) để cơ thể có thể dễ dàng hấp thu hơn. Ngoài ra, nên kết hợp bổ sung Kẽm và Vitamin C, mặc dù chúng có cấu tạo và chức năng khác nhau nhưng khi được bổ sung đồng thời cho cơ thể, bộ đôi này sẽ kết hợp với nhau giúp nâng cao hiệu quả hấp thu, thúc đẩy sự tăng trưởng, tăng cường đề kháng và chống lại các gốc tự do. 

Ngoài ra không nên bổ sung kẽm và canxi hoặc kẽm và sắt cùng một thời điểm vì canxi và sắt làm gia tăng bài tiết kẽm, từ đó làm giảm tỷ lệ hấp thu canxi trong cơ thể.

Nhu cầu bổ sung kẽm với mỗi tình trạng cơ thể và bệnh lý của trẻ là khác nhau. Vì vậy, mẹ cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi bổ sung kẽm cho trẻ bằng các sản phẩm thực phẩm chức năng ngoài.

Tham khảo thêm: Siro kẽm cho bé

Để phòng ngừa thiếu kẽm ở trẻ nhỏ, mẹ cũng cần lưu ý các vấn đề sau

  • Nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời và cho bé bú tới 24 tháng.
  • Thay đổi đa dạng các thực phẩm trong bữa ăn của trẻ, lựa chọn các thực phẩm giàu kẽm và thay đổi thói quen ăn uống tốt, có lợi cho việc hấp thu kẽm
  • Khám và điều trị các bệnh liên quan đến việc giảm hấp thụ kẽm, thiếu kẽm 
  • Tăng cường sử dụng các sản phẩm giàu vitamin C như rau xanh, hoa quả, không nên lựa chọn các thực phẩm có chứa nhiều acid phytic như ngũ cốc, quả hạch và đậu có thể làm giảm khả năng hấp thu kẽm và sắt trong khẩu phần ăn
  • Bổ sung các kẽm sớm cho các đối tượng có dấu hiệu thiếu kẽm như phụ nữ có thai, đang cho con bú, trẻ em có các dấu hiệu thiếu kẽm. Liều dùng bổ sung theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
  • Điều trị các bệnh như rối loạn tiêu hóa, rối loạn đường ruột,… gây giảm hấp thu kẽm.
  • Bổ sung đồng thời các dưỡng chất giúp tăng khả năng hấp thu kẽm như vitamin A, B6, C và photpho.
  • Tránh bổ sung thừa kẽm cho trẻ vì có thể dẫn đến các hệ quả xấu đến sức khỏe của trẻ như: ngộ độc kẽm, gây tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng đến quá trình phát triển xương, khiến trẻ chậm lớn, biếng ăn, rối loạn tiêu hóa, rối loạn thần kinh và cản trở quá trình hấp thu sắt.  
  • Cho trẻ tiêm chủng đúng lịch để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm như bạch hầu, ho gà, sởi, uốn ván, bại liệt não, viêm não nhật bản, viêm gan B.
  • Tẩy giun định kỳ cho trẻ 6 tháng 1 lần từ 2 tuổi trở lên.

Mong rằng qua bài này, cha mẹ sẽ hiểu rõ bổ sung kẽm như thế nào, bao nhiêu là đủ, đồng thời cha mẹ nên tìm các sản phẩm uy tín, nguồn gốc rõ ràng, chất lượng tốt để bổ sung cho con. Chúc các bé luôn khỏe mạnh!

CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC PHẨM DELAP
Nhà sản xuất: Via Casa Paradiso 2/A, 23846 Garbagnate Monastero (LC) - Ý (Italia).
Điện thoại: +39 0341 423093
Fax: +39 0341 423433
Email: info@pharmaliferesearch.com